Openen negatieve elektriciteitsprijzen de weg naar subsidievrije zonneprojecten?

08.05.2020 Dutch New Energy Research

Openen negatieve elektriciteitsprijzen de weg naar subsidievrije zonneprojecten?


Het begin van de lente was het zonnigste ooit. In combinatie met de maatregelen om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, resulteerde dit in een opmerkelijke situatie op de elektriciteitsmarkt: een piek in opwek en een dal in de verwachte vraag leidden tot een periode van negatieve elektriciteitsprijzen.

In een white paper over de impact van de coronacrisis op de Nederlandse zonnestroomsector rapporteerde Dutch New Energy Research dat de day-ahead-prijs op de spotmarkt 7 uur lang negatief was op 29 maart 2020 en maar liefst 13 uur op 13 april 2020.1 In een markt waar aan opwek subsidie wordt toegekend op basis van een gespecificeerd bedrag per kilowattuur, roept dit de vraag op wat deze situatie betekent voor zonnestroomprojecten?

Negatieve prijzen en SDE+-subsidie
Op de korte termijn hebben negatieve prijzen een nadelig effect op zonnestroomprojecten. De subsidiebeschikking van de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+) stelt namelijk als voorwaarde dat projecten geen subsidie ontvangen voor de opgewekte stroom in een periode waarin de elektriciteitsprijs 6 uur of langer negatief is. Dit wordt vervolgens door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in de bijtelling over het productiejaar verrekend.2

Het aanbod vanuit decentrale opwekking, zoals zonnestroom, is minder goed voorspelbaar dan dat uit traditionele kolen- en gascentrales. Een groter aandeel elektriciteit uit hernieuwbare bronnen leidt daardoor tot volatiliteit op de elektriciteitsmarkt: meer negatieve prijzen maar ook vaker hogere prijzen. Dit zien we ook terug in de Nederlandse markt, waar het aandeel van wind en zon is toegenomen tot 15 procent van de elektriciteitsvoorziening en de eerste korte perioden van negatieve prijzen zich het afgelopen jaar aandienden. In de huidige ramingen van het Klimaatakkoord neemt het aandeel hernieuwbare bronnen toe tot ten minste 75 procent van de elektriciteitsmix in 2030 en negatieve prijzen zullen daarmee vaker voor gaan komen.

De weg naar subsidievrije projecten
Op de langere termijn zijn effecten van negatieve prijzen onontgonnen terrein in Nederland. Zo zal de prijsontwikkeling moeten worden opgevangen met behulp van nauwkeurige voorspellingen voor decentrale opwekking, doorrekening van dynamische prijzen aan eindgebruikers en de combinatie met vormen van opslag.3 Daarnaast laat de realisatie van de eerste subsidievrije zonnestroomprojecten in Duitsland zien dat de variatie in opbrengst als gevolg van een hoger aandeel hernieuwbare energie ook kan worden opgevangen binnen de investeringsprojecten zelf.

Een belangrijke graadmeter in de evaluatie van subsidievrij bouwen is de Levelized Cost of Electricity (LCoE); de ongesubsidieerde kosten voor het genereren van een kilowattuur elektriciteit. LCoE-voorspellingen voor de Duitse markt voorzien een daling naar 2 tot 4 eurocent per kilowattuur voor grootschalige zonne-energieprojecten tegen 20304. Met een gemiddelde marktprijs van 4 eurocent per kilowattuur zou dit de mogelijkheid voor grootschalig subsidievrij bouwen openen. Een vergelijkbare daling in Nederland zou de LCoE hier rond de 5 eurocent per kilowattuur brengen in 2030. In deze situatie zal de gemiddelde marktprijs moeten stijgen tot de bovengrens van de raming gesteld in de doorrekening van de Klimaat- en Energieverkenning 2019 om subsidievrij bouwen mogelijk te maken in 20305.

Oorspronkelijk verschenen in de mei 2020-editie van Solar Magazine.

1 Dutch New Energy Research (2020, 15 april). White paper: De impact van de coronacrisis op de Nederlandse zon-PV-sector.
2 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (2020, 17 april). Gevolgen negatieve elektriciteitsprijs voor uw SDE+-subsidie. Geraadpleegd op https://www.rvo.nl/actueel/nieuws/gevolgen-negatieve-elektriciteitsprijs-voor-uw-sde-subsidie
3 Dutch New Energy Research (2020, 2 april). Dutch Solar Quarterly: Dutch New Energy Outlook.
4 Fraunhofer ISE (2018, maart). Levelized Cost of Electricity Renewable Energy Technologies.
5 Planbureau voor de Leefomgeving (2019, november). Klimaat- en Energieverkenning 2019.

Solar MagazineSDESubsidievrijLCoEDay-ahead-prijs