Zelfconsumptie verhogen met een thuisbatterij: technisch haalbaar, ook financieel rendabel?

26.06.2020 Dutch New Energy Research

Zelfconsumptie verhogen met een thuisbatterij: technisch haalbaar, ook financieel rendabel?


Thuisbatterijen zijn zeer geschikt om het aandeel zelfconsumptie in eigen opgewekte energie te verhogen. Meer zelfconsumptie betekent minder transport van elektriciteit wat kan helpen het net te ontlasten en de energietransitie te versnellen. In Duitsland zijn inmiddels al meer dan 200.000 thuisbatterijen geïnstalleerd1. Nu de Nederlandse overheid heeft aangekondigd de salderingsregeling vanaf 2023 af te bouwen ontstaat de vraag of de thuisbatterij een financieel rendabel middel wordt voor het verhogen van de zelfconsumptie.

Gemiddeld gebruiken huishoudens 30% van de elektriciteit die hun zonnepanelen opwekken. Binnen de salderingsregeling kan het overige deel van de eigen opwek worden weggestreept tegen het jaarverbruik. Vanaf 2023 ontvangt de consument een terugleververgoeding voor het deel van de opgewekte stroom dat niet mag worden gesaldeerd. Deze vergoeding wordt wettelijk vastgesteld op 80% van de elektriciteitsprijs zonder belastingen. Dit is aanzienlijk lager dan de contractprijs per kWh die een consument ontvangt door het wegstrepen van verbruik in de huidige situatie.

80% zelfconsumptie
Met een thuisbatterij kunnen huishoudens overdag stroom opslaan die zij s’ avonds gebruiken voor bijvoorbeeld hun vaatwasser, wasmachine, koelkast of televisie. Het toevoegen van zo’n energieopslagsysteem aan een zon-pv-installatie kan de zelfconsumptie tot 80% verhogen. Een niveau van 60% tot 70% is echter voor de meeste huishoudens financieel realistischer, omdat de stap naar 80% om (meer dan) een verdubbeling van de batterijcapaciteit vraagt.2

Een huishouden met een elektriciteitsverbruik van 3.000 kWh en een zon-pv-systeem van 3,3 kWp, oftewel 10-12 panelen, kan met een thuisbatterij van ongeveer 3,7 kWh 60% eigen verbruik bereiken. De terugverdientijd van het toevoegen van een thuisbatterij is afhankelijk van de aanschafprijs en de jaarlijkse kostendaling. Deze prijzen kunnen uiteenlopen van €500 tot €1.100 per kWh (exclusief installatiekosten), waarbij een kleiner batterijpakket relatief duurder is dan een groter systeem3.

Terugverdientijd: korte versus lange termijn
De huidige terugverdientijd van zonnepanelen is ongeveer 7 jaar. Wanneer men een installatie zoals hiervoor beschreven aanschaft in combinatie met een batterij (uitgaande van een gemiddelde prijs van €793 per kWh3) ligt de terugverdientijd op 12 jaar. Dit is niet voor elk type batterij winstgevend aangezien een batterij 10 tot 20 jaar meegaat, afhankelijk van het aantal laad- en ontlaadcycli.

Volgens Bloomberg New Energy Finance is de prijs voor lithium-ion-batterijen de laatste 10 jaar met gemiddeld 20% per jaar afgenomen4, 5. De batterij is slechts een deel van het systeem dat ook een omvormer en energiemanagementsysteem bevat. Zou de systeemprijs van thuisbatterijen jaarlijks met 10% dalen, wordt de terugverdientijd van een zon-pv-systeem met thuisbatterij vanaf 2025 minder dan 10 jaar en vanaf 2030 zelfs lager dan een installatie zonder thuisbatterij.

Een aantal ontwikkelingen kunnen de terugverdientijd mogelijk verder verlagen. Bijvoorbeeld een eenmalige subsidie van €250 per kWh, zoals momenteel in Vlaanderen kan worden aangevraagd6. Of het aankomende Equigy-platform van TenneT, Swissgrid en Terna waarmee consumenten geld kunnen verdienen wanneer zij stroom opslaan in hun thuisbatterij ten behoeve van netstabilisatie.7

Op de korte termijn is een thuisbatterij dus (nog) niet financieel rendabel, maar een voortzetting van de jaarlijkse kostprijsreductie, een subsidie en het Equigy-platform kunnen dit echter snel veranderen. Zo biedt de afbouw van de salderingsregeling op de lange termijn een manier om het aandeel zelfconsumptie te verhogen en het elektriciteitsnet te ontlasten.

Oorspronkelijk verschenen in de juni-editie van Solar Magazine.

1 Smart Storage Magazine (2020, 28 april). Duitsland bereikt mijlpaal van 200.000 thuisbatterijen. Geraadpleegd, 29 mei 2020, op https://smartstoragemagazine.nl/nieuws-smart/i21213/duitsland-bereikt-mijlpaal-van-200-000-thuisbatterijen
2 Dutch New Energy Research (2020, 2 april). Dutch Solar Quarterly Q1 2020: Dutch New Energy Outlook.

3 Dit is gebaseerd op een verkenning van de markt door consumentenprijzen te verzamelen direct van fabrikanten en openbare internetbronnen.
4 Bloomberg New Energy Finance (2019, 5 maart). A Behind the Scenes Take on Lithium-ion Battery Prices. Geraadpleegd, 29 mei 2020, op https://about.bnef.com/blog/behind-scenes-take-lithium-ion-battery-prices/
5 Bloomberg New Energy Finance (2019, 3 december). Battery Pack Prices Fall As Market Ramps Up With Market Average At $156/kWh In 2019. Geraadpleegd 29 mei 2020, op https://about.bnef.com/blog/battery-pack-prices-fall-as-market-ramps-up-with-market-average-at-156-kwh-in-2019/
6 Vlaamse Overheid Departement Omgeving: Energie, Klimaat & Groene Economie (2019, 1 augustus). Premie Voor Thuisbatterij Voor Zelf Opgewekte Energie. Geraadpleegd, 29 mei 2020, op https://www.vlaanderen.be/premie-voor-thuisbatterij-voor-zelf-opgewekte-energie
7 TenneT (2020, 23 april). Equigy-platform biedt Europese consumenten toegang tot de duurzame energiemarkt van morgen. Geraadpleegd, 29 mei 2020, op https://www.tennet.eu/nl/nieuws/nieuws/equigy-platform-biedt-europese-consumenten-toegang-tot-de-duurzame-energiemarkt-van-morgen/

Solar MagazineThuisbatterijSalderingsregelingZelfconsumptieEquigy